Week van Wilte in tweets #23

Round up van wat tweets van mij van afgelopen week.

Stelling
Waar ik het niet mee eens ben. Lijkt ook inconsistent met eerdere stelling uit proefschrift Rutz (proefschrift verder niet gelezen).

Webcam 
Een veelgestelde vraag van speeltuinbezoekers aan speeltuin Rondom de Maredijk (waar ik al een paar jaar bestuurslid/voorzitter ben) is of de speeltuin open is. Daarom een Nest camera geïnstalleerd zodat iedereen real time kan zien of het hek open is. In een uurtje gefixt samen met Sjoerd. En ondertussen ook nog voor 8 euro ijsjes verkocht.

Too good to be true

 

Trump

Leuke filmpjes
Leve het internet

Pensioen
DNB over herstelplannen en ook de Marie Claire schrijft over pensioen.

Review: The Great Escape: Health, Wealth, and the Origins of Inequality

The Great Escape: Health, Wealth, and the Origins of Inequality
The Great Escape: Health, Wealth, and the Origins of Inequality by Angus Deaton

My rating: 3 of 5 stars

Interesting stuff on (in)equality and the effects of Aid. Some a bit too much details (technical side of Purchasing Power Parity). However, always very accesible and readable.
I did skim parts because I had to return the book to the library…

p69: Mortality curves (deaths per 1000 at different ages) have shape reminiscent of Nike “swoosh”.

IMG_3234.JPG

P89 Adult life expectancy (number of additional years to live). Figure 5: Until around 1900, adult life expectancy (at age 15)in Britain was actually higher than life expectancy at births. So a 15-year old was expected to live more years than a newborn.

IMG_3233

p143 Doblhammer & Vaupel (PNAS, 2000): in Northern Hemisphere life expectancy at 50 is half a year higher for people born in October than for people born in April. The pattern is reversed in the Southern Hemisphere, except for those born in the North who later emigrated to the South; they too show the Northern pattern. Plausible reason: green leafy vegetables, chicken, and eggs used to be readily and cheaply available only in the spring, which meant that nutrition in the womb was better for unborn children whose due date was in the autumn.
http://www.pnas.org/content/98/5/2934…

p157: Case&Paxton; Deprivation in childhood can have serious and long-lasting consequences (e.g. shorter people). Cognitive function develops along with the rest of the body, so that shorter people, on average, are not as smart as taller people
https://www.princeton.edu/rpds/papers…

p210: One study showed that top executives in oil companies were paid more when teh price of oil was high, suggesting that the rewards were paid because the money was there, not because the recipients had done anything to earn it.
http://faculty.chicagobooth.edu/maria…

p254-255: In 1990 Indian National Survey changed question: how much rice have you consumed in past 30 days, to ‘in past 7 days’. “This obscure and technical statistical change cut the Indian national poverty rate by half; 175 people wer no longer poor”

p324: “When Princeton students come to talk with me, (…) I steer them away from plans to tithe from their future incomes, and from using their often formidable talents to increase the amounts of foreign aid. I tell them to work on and within our own governments, persuading them to stop policies that hurt poor people, and to support international policies that make globalization work for poor people, not against them.”

View all my reviews

Over boetes enzo

Gepubliceerd in Spits op 9 juli 2008

De Autoriteit Financiële Markten is een toezichthouder. Financiële instellingen moeten zich aan de wet houden. Doen ze dat niet, dan kunnen ze een boete krijgen. Maar boetes werken niet altijd.

Een sprekend voorbeeld is onderzoek bij Israëlische crèches. Een probleem is dat ouders vaak hun kinderen te laat ophalen. Ontzettend vervelend, de leidsters kunnen hierdoor zelf niet naar huis. Dus dat moet eens afgelopen zijn. Je raadpleegt een econoom en die zegt: Hef een boete voor te laat ophalen. Zo gezegd, zo gedaan.

Bij zes van de tien crèches wordt een boete ingesteld. Meer dan tien minuten te laat is een boete van ongeveer vijf euro. Wat gebeurt er? Het aantal laathalers neemt niet af, maar juist toe! Ook nadat de boete weer was afgeschaft, kwamen ouders vaker te laat dan voor de boeteregeling.

De econoom was het psychologische effect van de boete even vergeten. Ouders beschouwen de boete als een manier om hun geweten af te kopen. Door te betalen, hebben ze toch het recht gekocht om hun kind nog wat langer op de crèche te laten? Boete ingesteld, weg normbesef. Toch jammer.

De AFM heeft vaak gesprekken met financiële instellingen over wat wel en wat niet mag. De AFM wil marktpartijen stimuleren om zich aan de regels te houden, maar ook aan de geest van de regels. Niet alles staat uitgeschreven in de wet. Dan is een helder oriëntatiepunt over wat eigenlijk ‘goed’ is en wat ‘fout’ erg nuttig.

De toezichthouders bellen dus vaak met banken, verzekeraars en tussenpersonen, of zitten met ze rond de tafel. In deze gesprekken wil de AFM de juiste normen overbrengen. Want voorkomen is beter dan genezen. Maar er is wel een stok achter de deur. Wanneer iemand niet luistert en de wet overtreedt, dan volgen sancties. Welke? Bijvoorbeeld een boete.

U Gneezy & A Rustichini – The Journal of Legal Studies (2000) – A fine is a prize

finisprize

Review: Phishing for Phools: The Economics of Manipulation and Deception

Phishing for Phools: The Economics of Manipulation and Deception
Phishing for Phools: The Economics of Manipulation and Deception by George A. Akerlof

My rating: 1 of 5 stars

Akerlof and Shiller are clearly very good economists. But this book feels like they had to fulfill a book deal they made 5 years ago. There are much better books for many of the points they make (see below).

Topics are all over the place with no clear common thread, the phrase Phishing for Phools occurs about 500 times but is not a very clear concept (I did like the “mining a reputation”, that concept makes intuitive sense). Adding “PH” to words is only gimmicky. The afterword reads like a glowing review of their own book and makes (too) large claims on novelty and impact.

All the crossreferences and “here is what we’re going to say, we say it, here is what we said” (meta-text signposting) annoyed me in a book of 175 pages (the last 100 pages are notes, index and references)

“A phool is someone who is succesfully phished” (p xi). Two kinds of phools: psychological and informational. Psychological phools come in two types: emotions overcome common sense or cognitive biases lead the phool to misinterpret reality. “Information phools act on information that is intentionally crafted to mislead them” (p xi)

Goldman Sachs partner John Whitehead coined 14 principles: “Our clients’ interests always comes first (…) If we serve our clients well, our own succes will follow”. Quite different from the Vampire Squid Goldman is now sometimes portrayed as.

Pretty bold claim: “Securities regulation is one of the most essential government functions” (p.156). I think I can name a couple more important ones (education, infrastructure, defense even). Of course regulation is important (I work at a regulator myself), but this statement tells us a lot about the lens these authors view the world. And it is also ironic to hear this from two men who praise free markets so much. Albeit they also warn for the free-market as a two-edged swords (also has downside).

“Free markets make people free to choose. But they also make them free to phish, and free to be phished” (p.162) The follow this with a strawman argument “Ignorance of those truths is a recipe for disaster”. A better book on choice: The Paradox of Choice: Why More Is Less

“the role of narratives, which is perhaps our book’s most important takeaway” (p175-176) If you’re interested in narratives, read Don’t Think of an Elephant! Know Your Values and Frame the Debate: The Essential Guide for Progressives.

Chapter six is on Pharma; skip it and read Bad Pharma: How Drug Companies Mislead Doctors and Harm Patients

Chapter ten on junk bonds and Milken; read Barbarians at the Gate: The Fall of RJR Nabisco

People are not rational; read Dan Ariely, e.g. Predictably Irrational: The Hidden Forces That Shape Our Decisions and how we all fudge (not phish): The Honest Truth About Dishonesty: How We Lie to Everyone – Especially Ourselves. Or on psychology and economics: Thinking, Fast and Slow. A good, more applied book: Switch: How to Change Things When Change Is Hard
View all my reviews

Week van Wilte in tweets #22

Voor mijn gevoel niet veel getweet afgelopen week. Round-up met tweets over oa Eurovision, WannaCry-ransomware, exploding bar charts, goede boeken en wat eigen werk.

Eurovision
Deel van songfestival gekeken. Italiaanse inzending heeft aardige hook die me wel bekend voor komt. Paar leuke tweets/inhakers:

Heb ik wel niet getweet, maar toch grappig:

Exploding Bar Charts
Ziet er heel cool uit, inclusief alle code. Moet ik zeker eens mee gaan stoeien

Boeken
Wat meta; twee tweets naar andere blogberichten met review van twee boeken die afgelopen week uitlas.

2x eigen werk
Afgelopen week verscheen er een ESB-stukje (mijn 35ste ongeveer) en mijn tweede blogpost op Frankwatching.

Ransomware
Mooi verhaal van held die ons beschermt tegen ransomware

Verkeerde prikkels
Perverse prikkels op de laatste speeldag van de eredivisie; als FC Utrecht had verloren (ze wonnen) had ze dat €750.000 meer aan TV geld opgeleverd.

Review: When Genius Failed: The Rise and Fall of Long-Term Capital Management

When Genius Failed: The Rise and Fall of Long-Term Capital Management
When Genius Failed: The Rise and Fall of Long-Term Capital Management by Roger Lowenstein

My rating: 5 of 5 stars

Great book on the rise (1994-1997) and fall (1998) of Long Term Capital Management (LTCM). Very well told, with the right amount of details and story in 236 pages. Lesser financial problems have gotten bigger books, but this book’s strength is its brevity, no unneccesary detours. How academic arrogance led to a tail-spin, instigated by the Russian ruble crisis. With a clear lesson: “a reminder that foolishness [e.g. Imprudent risks] carries a price would be no bad thing” (p230)

How very smart people underestimated fat tails; “The correlations had gone to one (…) The professors had ignored the truism – of which they were well aware – that in markets, the tails are always fat. (…) they had forgotten that traders are not random molecules, or even mechanicalmlogicians (…) The professors hadn’t modeled this. (…) They had forgotten the human factor.” (p173).

And: “during a crisis, the correlations always go to one. When a quake hits, all markets tremble. Why was Long-Term so surprised by that?” (p188)
“Long-Term put supreme trust in diversification – one of the shibboleths of modern investing, but an overrated one. As Keynes noted, one bet soundly considered is preferable to many pporly understood. The Long-Term episode proved that eggs in separate baskets can break simultaneously.” (p233).

The seeds for LTCM were laid in John Meriwether’s (J.M.) Arbitrage group at Salomon. JM hired and protected his ‘porfessors’. “The professors spoke of opportunities as inefficiencies (…) and [had as a] credo, learned from academia, that over time, all markets tend to get more efficient”
“Every price was a “statement”; if two statements were in conflict, there might be an opportunity for arbitrage.” (p12)

Nice anecdote on JM; a losing trader asks permission to double up and JM gave it rather offhandedly. “Don’t you want to know more about this trade?”. Meriwether’s trusting reply deeply affected the trader. J.M. Said, “My trade was when I hired you.” (p15)

When LTCM approached Warren Buffett for starting capital “The jovial billionaire was his usual self – friendly, encouraging, and perfectly unwilling to write a check.” (p32)

“As Scholes remarked at its [LTCM] inception, “We’re not just a fund. We’re a financial-technology company”” (p65; Lowenstein’s footnote cites this Business Week article from 1994, but I could not find the quote there https://www.bloomberg.com/news/articl…)

P89: [Chase banker] Pflug was too smart to go head-to-head with the guy [Scholes] who had invented the formula. “You can overintellectualize these Greek letters,” Pflug reflected, referring to the alphas, betas, and gammas in the option trader’s argot. “One Greek word that ought to be in there is hubris.”

“A bit of liquidity greases the wheels of markets; what Greenspan overlooked is that with too much liquidity, the market is apt to skid off the tracks.” (p106; Lowenstein adds an endnote here; “The phraseologyis so close to that of an earlier writer that I must add an (end)note of gratitude to Louis Lowenstein, my father” Nice touch!).
View all my reviews

Review: Het Nieuwe Werken aan je pensioen

Het Nieuwe Werken aan je pensioen
Het Nieuwe Werken aan je pensioen by Sjaak Zonneveld

My rating: 4 of 5 stars

Hoewel ik zelf meer van pensioen dan van reisverhalen houd, is dit boek een goede mix van beide. Helder en grappig beschrijft hij zijn reizen (“Van Botswana wist ik eigenlijk niets anders dan dat mijn zus daar wel eens was geweest – informatie waar je niet heel veel mee kunt.”) en noemt interessante (pensioen)feitjes (lijstje hieronder). En passant contrasteert hij verschillende pensioensystemen met elkaar, waardoor je beter inzicht krijgt in pensioen en ook in mogelijke verbeteringen.

“Reizen staat in dit boek symbool voor meer van je vrijheid en het leven genieten. Reizen was voor mij de manier om ‘aan mijn pensioen te werken'”

Kortom, duidelijk boek over een belangrijk onderwerp (pensioen) met duidelijke beleidsaanbevelingen, zowel voor het hele stelsel als voor individu (leef vandaag, stel de juiste prioriteiten, Carpe diem!).

[Disclaimer: Sjaak Zonneveld heeft me dit eboek gegeven]
[Twitter volgtip: @sjakiez]

Interessante factoids
* Nederland is – samen met Liechtenstein – het enige land in Europa waar de werkgever niet wettelijk verplicht is tot bijstorten bij een te lage dekkingsgraad”
* Australië behoort tot de meest vervuilende landen, heeft klimaatverdrag van Kyoto ook niet ondertekend”
* De huizenprijzen in Tokio bedragen nog geen 10 (!) procent van de recordprijzen uit 1989.
* In Australië is juist de hypotheekrente op het tweede huis aftrekbaar, maar niet van het eerste.
* In Nederland groeide de bevolking sneller dan in de andere Europese landen. Nederland telde 5 miljoen inwoners in 1900, 10 miljoen in 1950 en 16 miljoen in 2000. Ter vergelijking: de Belgische bevolking was in 1900 met 7 miljoen nog bijna anderhalf keer zo groot als die van Nederland en honderd jaar later met 10 miljoen inwoners ruim een derde kleiner dan die van ons land. Vanaf 1910 gemeten is in geen enkel land van de EU de bevolking zo snel gegroeid als in Nederland.

Citaten over Nederlands pensioenstelsel
Gerrit Zalm heeft ooit de uitspraak gedaan: ‘Het beheren van een pensioenfonds is helemaal niet moeilijk, je moet zorgen dat je met z’n vieren bent, dan kun je klaverjassen.

Hoogleraar risicomanagement Theo Kocken heeft eens gezegd dat ‘pensioenfondsen niet onverwacht in de problemen zijn geraakt, maar er per toeval decennialang uit zijn weggebleven’.

In zijn boek De pensioenmythe vat Martin Pikaart de rol van de pensioenfondsen in één zin mooi samen: ‘Er is te veel beloofd, te weinig betaald en er zijn onverantwoorde risico’s genomen.’

Wat er aan huidig stelsel schort
Maar in ons pensioenstelsel is geen sprake van sterkeren die voor zwakkeren betalen. Hier betekent solidariteit simpelweg dat de ene groep meer moet betalen dan de andere groep. Solidair-zijn klinkt heel positief, maar met de solidariteit van ons pensioenstelsel heb ik om deze reden toch wel wat moeite, als je moet betalen voor mensen die het niet noodzakelijkerwijze slechter hebben dan jij.

Voor dat lagere pensioen moeten twintigers van nu naar verwachting maar liefst tien (!) jaar langer doorwerken dan hun (groot)ouders. Jongeren van nu moeten naar verwachting tot hun 71ste doorwerken. Ouderen gebruiken nog wel eens het tegenargument dat zij al op hun 17de begonnen met werken. Dat is misschien waar, ze begonnen echt pas op hun 25ste pensioenpremies te betalen. Inmiddels beginnen werknemers al op hun 21ste – of zelfs nog eerder, bij Pensioenfonds Zorg en welzijn al vanaf 15 jaar – met inleggen.

Maar niet alleen is ons pensioenstelsel zijn doel voorbijgestreefd. Het is ook oneerlijk, star en paternalistisch [WZ: ik vind paternalisme op zich niet erg, en ook Zonneveld ziet er soms de noodzaak wel van in, zoals hij over spaardiscipline en Nieuw Zeeland schrijft (zie bij Nieuw stelsel)]. Bovendien is het ‘procyclisch’. In economisch slechte tijden moeten pensioenen gekort worden en stijgen de premies. Daardoor komt er minder geld in onze economie en gaat het economisch nog minder. Andersom zijn er premieverlagingen (en zelfs premievakanties) in economisch gunstige tijden waardoor we meer te besteden hebben.

We moeten dan ook af van de gedwongen solidariteit en collectiviteit in ons pensioenstelsel. Door de gedwongen solidariteit en gedwongen collectiviteit betaalt iemand ofwel te veel, ofwel te weinig voor zijn pensioen, maar nooit zal hij later toevallig precies het bedrag ontvangen waar hij recht op heeft gezien zijn inleg. En daarom is het stelsel oneerlijk by design.

De ouderen menen dat ze recht hebben op een levenslang pensioen ter hoogte van een bepaald percentage van hun loon, omdat de overheid en de pensioenfondsen jarenlang iedereen in de waan hebben gelaten dat het pensioen een zekerheid was, een recht. Het is dus logisch dat ouderen in het geweer komen.

Feit blijft dat aan het conflict een stelsel ten grondslag ligt dat oneerlijk is by design. Een stelsel dat gunstig is voor de ene generatie en ongunstig voor de andere.

Een nieuw stelsel
Ook landen waar sparen niet verplicht is, zoals Nieuw-Zeeland – waar de overheid je zelfs een startbonus geeft – tonen aan dat weinig mensen spaardiscipline hebben. Daarom moet het verplicht blijven om een percentage van het inkomen te reserveren voor pensioen. Maar dat verplichte deel zou, ten opzichte van nu, wel flink verlaagd mogen worden. Waarom moeten we verplicht sparen voor een pensioen van meer dan een modaal inkomen? Waarom zou iemand niet mogen beslissen dat een modaal pensioen wel genoeg is?

Een individueel systeem is gewoonweg het eerlijkst. Daarmee hoeft er geen discussie meer te zijn of de jongeren of de ouderen bevoordeeld of benadeeld worden, en hiermee vervalt de grondslag van het generatieconflict.

Denemarken en Australië, die met Nederland in de top-3 van de pensioenhitparade van Mercer staan, hebben beide een stelsel gebaseerd op individueel DC. Interessant is dat beide landen in het verleden, net als Nederland, ook overwegend DB-landen waren. Beide hebben succesvol de transitie naar DC gemaakt.

China
In China zit het oplichten zo in de cultuur dat men het zelf nauwelijks als iets kwalijks ziet.
Deze cultuur van liegen en bedriegen maakt het leven in China vermoeiend.De Chinese cultuur daarentegen draait op wantrouwen. Een Chinees is gewend op voorhand niets of niemand te vertrouwen. In China is vertrouwen naïef en controleren noodzaak. De geldende mores is niet of je iets kunt maken, maar of je ergens mee weg kunt komen.

View all my reviews

De psychologische trucs van oplichters

Gepubliceerd in Spits op 14 januari 2008

In de Verenigde Staten verdienen oplichters naar schatting 40 miljard dollar per jaar aan hun slachtoffers. Ook in Nederland heeft bijna 5% wel eens te maken gehad met consumentenbedrog. Omdat veel slachtoffers zich niet melden, is dit percentage waarschijnlijk aan de lage kant.

Onderzoekers aan de Universiteit van Tilburg hebben daarom 128 gesprekken tussen oplichters en slachtoffers beluisterd. De geluidsbanden waren afkomstig van de Amerikaanse justitie en de FBI. De onderzoekers waren vooral geïnteresseerd in welke psychologische trucs de zwendelaars gebruikten.

Bij het aanpraten van valse investeringen doen de oplichters vooral alsof ze een betrouwbare bron zijn met jarenlange ervaring. Ook beloven ze zeer hoge rendementen en opbrengsten. En natuurlijk doen al heel veel mensen mee. Maar “beslis snel, voor het te laat is!” Deze psychologische trucs waren goed voor bijna 85% van de argumenten die zwendelaars gebruiken.

Ook legale aanbieders gebruiken sommige van deze psychologische overtuigingstactieken. Maar door de trucs te herkennen, ben je wel alerter. En kan je eerder zien of het een legale of een illegale aanbieder is. Of een financiële aanbieder een vergunning heeft, kan je bijvoorbeeld heel makkelijk controleren op www.afm.nl/registers.

Maar wie zijn nu het meest gevoelig voor deze oplichtingspraktijken? Wie trapt er in, en wie niet? Daarvoor ondervroegen de wetenschappers slachtoffers en vergeleken dat met cijfers voor de hele bevolking.

Verrassend genoeg hebben de slachtoffers van investeringsbedrog meer financiële kennis dan de gemiddelde consument. Slachtoffers zijn optimistischer en eigenwijzer. Ook luisteren ze eerder dan niet-slachtoffers naar verkooppraatjes van vreemden. En ze herkennen de psychologische trucs van de zwendelaars minder goed.

Blijf dus altijd zelf goed nadenken en stel vragen. Laat de verhalen van de verkoper je hoofd niet op hol brengen, maar probeer zijn overredingstechnieken te herkennen. Als het te mooi lijkt om waar te zijn, dan is dat meestal ook zo. Neem rustig de tijd om zelf wat onderzoek te doen, bijvoorbeeld met een zoekmachine op internet.

Mocht je toch zijn opgelicht, meld dit dan. Slechts de helft van de mensen die slachtoffer geworden is van fraude meldt dit bij de autoriteiten. En zo kunnen oplichters en zwendelaars nog meer slachtoffers maken…

Pak & Shadel (2007) THE PSYCHOLOGY OF CONSUMER FRAUD

trucs_oplichters

spits14jan2008

Week van Wilte in Tweets #21

 

Een verlate aflevering met mijn tweets van afgelopen week, vooral omdat ik vorige week paar dagen in Spanje (Madrid) zat. Blijkt ook wel uit de tweets over Prado en Atletico.

IOSCO
Ik was Madrid om voor IOSCO-leden een presentatie te geven over ons team consumentengedrag en psychologie als onderdeel van toezicht.

Mijn presentatie in 3 punten:

  1. Realistic perspective on human behavior
  2. Potentially successful interventions
  3. Measure what works.

Ik logeerde bij mijn oud-collega Aute Kasdorp, die ook aan een promotieonderzoek werkt (SSRN, Slideshare).

Ook de Franse toezichthouder gaf een presentatie, over Forex/binaire opties. En opkomst (na reclameverbod) van investeren in edelstenen. En hoe ze mystery shopping inzetten.

IMG_20170504_084554

Musea
In Madrid ben ik ook naar twee musea geweest, Prado en Thyssen.

2e383e2b-df57-4d00-b602-1096b901c38b.jpg

 

Voetbal
Afgelopen zaterdag was ik bij een van de laatste wedstrijden in Vincente Calderon, huidige thuisbasis van Atletico Madrid. Er werd met 1-0 van Eibar gewonnen.

Reclamecode
Interessante casus in Nederland van Consumentenbond vs Hypotheek24

Herinnerde me ook aan deze uitspraak in Engeland, aangehaald in recent FCA rapport:

For example, the UK Advertising Standards Authority recently adjudicated a case in which a company sent out marketing material in white windowed envelopes and found that the envelope breached the CAP code by making it insufficiently clear that the direct mailing was a marketing communication before opening it (Advertising Standards Authority, 2017). (p13)

Vertrouwen in burgers
Nog wat nabranders nav WRR rapport. Vooral artikel in de Correspondent toont schrijnend wantrouwen van de overheid aan.

Type I/II fout

Korting is altijd voordeel?

Gepubliceerd in Spits op 12 maart 2007

De meeste hypotheken duren dertig jaar. Je betaalt dus 360 keer een maandelijks bedrag aan rente en aflossing. Als je dus een klein beetje van dat maandbedrag kan afschaven dan levert dat over de hele looptijd behoorlijk wat op. Het is dan ook niet zo gek dat veel mensen die een nieuwe hypotheek gaan sluiten of een hypotheek oversluiten, erg gespitst zijn op rentetarieven.

Aanbieders van hypotheken weten dit ook. Ze concurreren met elkaar om de gunstigste rentes te bieden. Soms bieden ze actierentes, die voor een beperkte tijd van de hypotheek geldt. Daar is op zich niets mis mee. Maar hypotheekverstrekkers moeten wel helder zijn over die rentekortingen en de periode waarvoor de rentekorting geldt.

In advertenties moet staan wat de rente is als de kortingsperiode voorbij is. Ook moeten de hypotheekverstrekkers dan laten zien hoeveel je per maand moet betalen, wat het geleende bedrag is en hoe lang de rente vast staat na de actie. Je moet ook de totaalprijs over de gehele looptijd kunnen zien. Misschien is de actie de eerste jaren wel gunstig, maar is het voor de hele dertig jaar helemaal niet zo voordelig. In de offerte en bij het advies mag een tijdelijke rentekorting niet voor de hele looptijd worden meegenomen.

Niet alleen de rente is dus van belang, ook andere voorwaarden bepalen wat de beste lening is. Dus staar je niet blind op het ene getal dat voor het percentageteken staat.

 

Gemiddelde rentepercentages Hypotheken

jaar 2003 2004 2005 2006
variabele rente en t/m 1 jaar rentevast 3,69 3,32 3,23 4,04
meer dan 1 jaar t/m 5 jaar rentevast 4,33 4,23 3,80 4,42
meer dan 5 jaar t/m 10 jaar rentevast 4,92 4,80 4,11 4,44
meer dan 10 jaar rentevast 5,28 5,13 4,47 4,54

Bron: De Nederlandsche Bank